صنعت لاستیک ایران

صنعت لاستیک ایران

الگوی ارتقای خصوصی سازی در شرکت‌های دولتی ایران با بکارگیری تئوری نهادی (مورد مطالعه: شرکت های تولید لاستیک)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 استاد تمام مدیریت دولتی، دانشگاه ازاد اسلامی، واحد علوم وتحقیقات، تهران، ایران
3 دانشیار مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب، تهران، ایران.
چکیده
در چند دهه اخیر، خصوصی‌سازی یکی حوزه‌هایی است که بسیار به آن پرداخته و با توجه به مشکلات متعددی که در زمینه مدیریت و عملکرد شرکت‌های دولتی مشاهده می‌شود، ضرورت زیادی دارد.با این‌وجود،خصوصی‌سازی باید به شکل مطلوب و با درنظرگرفتن تمامی عوامل داخلی شرکت‌ها و متغیرهای محیط نهادی انجام پذیرد.از این‌رو،در این تحقیق طراحی الگویی به منظور ارتقای خصوصی‌سازی در شرکت‌های دولتی ایران با بکارگیری تئوری نهادی مدنظر قرار گرفته است. تحقیق حاضر، از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و در زمره تحقیقات آمیخته قرار دارد.در مرحله کیفی، از روش تحلیل تم برای شناسایی عوامل موثر بر خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی براساس تئوری نهادی استفاده شد. بدین منظور با 23 نفر از خبرگان که به صورت هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت.براساس یافته‌ها، 3 دسته عوامل همشکلی اجباری (عوامل فرآیند واگذاری و عوامل پشتیبانی)، همشکلی تقلیدی (عوامل رقابتی و عوامل بازاریابی) و همشکلی هنجاری (عوامل محیطی و عوامل اقتصادی) شناسایی شدند. در بخش کمی نیز با روش تحلیل عاملی تاییدی به آزمون و اعتبارسنجی الگوی تحقیق پرداخته شد. بدین منظور با ابزار پرسشنامه از 70 نفر از صاحبنظران و افراد خبره در زمینه خصوصی‌سازی و دست‌اندرکار واگذاری شرکت‌های دولتی نظرخواهی به عمل آمد. براساس یافته‌های تحلیل عاملی، کلیه عوامل شناسایی‌شده تایید شدند. همچنین، اولویت عوامل براساس بار عاملی محاسبه شده به ترتیب همشکلی اجباری، همشکلی تقلیدی و همشکلی هنجاری با مقادیر 820/0، 801/0 و 788/0 می‌باشد.نتایج تحقیق نشان داد که بهره‌گیری از تئوری نهادی در حوزه خصوصی‌سازی می‌تواند اثربخش باشد و شناخت مطلوبتری نسبت به عوامل موثر بر آن ایجاد کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·        ردادی، علی، باقری کنی، مصباح الهدی و حاجی‌پور، بهمن. (1393). بررسی پاسخ‌های سازمانی به فشارهای نهادی (مورد کاوی: دانشگاه امام‌صادق). مدیریت در دانشگاه اسلامی، 3(7)، 142-129.

·        امیر اسکندری، فرزاد و رزم جویی، محرم (1398). مطالعات تطبیقی خصوصی‌سازی و تدوین الگوی راهبردی مناسب برای ایران. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 92، 201-230.

·        بخشی کشتلی، محمد و عباسی، بیژن (1401). تأثیر خصوصی سازی باشگاه‌های دولتی و نقش آن در ارتقای مدیریت ورزش در ایران. جامعه شناسی سیاسی ایران، دوره پنجم، شماره 9، 1491-1512.

·        پناهی، مهدی، حیدر پور، فرزانه، اسماعیل‌زاده، علی و کیقبادی، امیر (1400). خصوصی‌سازی در ایران؛ چالش‌های نوین اقتصادی و مالی منطقه‌ای با نظریه داده‌بنیاد (گراندد تئوری). اقتصاد و توسعه منطقه‌ای، دوره بیست و هشتم، شماره 22.

·        پوراحمدی، معین، مختاریان پور، مجید و حسنقلی پور، طهمورث (1397). آسیب شناسی اجرای خط مش‌ی های خصوصی‌سازی در ایران. مجله مدیریت دولتی، دوره دهم، شماره 3، 33-356.

·        جعفرپور، محمود(1399). آسیب شناسی خصوصی‌سازی در ایران. بررسی‌های بازرگانی، شماره 104، 9-30.

·        ذاکری علیرضا (1400). خصوصی‌سازی دارایی‌های دولت در ایران (۱۳۶۸-۱۳۹۹) (مطالعه گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی). جامعه‌شناسی تاریخی، دوره سیزدهم، شماره 2، 141-178.

·        شمسی، محمدجواد، شهرخی، محمود و امینی، محبوبه (1399). ارائه یک مدل جهت سنجش عملکرد شرکت‌های واگذارشده به بخش خصوصی. مجله تحقیقات اقتصادی، دوره پنجاه و پنجم، شماره 4، 887-914.

·        صمدی، امین‌الله، جعفرقلیخانی، ابوالفضل و یوسفی، محمدرضا (1399). بررسی ارزشی – حقوقی رویکرد حاکمیت ایران به خصوصی‌سازی. پژوهش‌های اخلاقی، سال دهم، شماره 40.

·        محمدی، اسفندیار، آذر، عادل، قلی پور، رحمت‌الله، الوانی، مهدی و کمیجانی، اکبر (1390). طراحی مدل جامع خصوصی‌سازی و واگذاری بنگاه‌های دولتی در ایران با رویکرد خط مشی گذاری. پژوهش‌های مدیریت در ایران، دوره پانزدهم، شماره 4.

·        مجتهدی، ویدا و اثناعشری، حمیده (1392). خصوصی‌سازی و آثار آن بر بازارهای مالی. مطالعات حسابداری و حسابرسی، سال دوم، شماره 5.

·        نصیری واحد، مهدی، معمارزاده تهران، غلامرضا و صیاد شیرکش، سعید (1401). طراحی مدل خصوصی‌سازی برای شرکت‌های دولتی با رویکرد استنتاج فازی (موردمطالعه: راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران). مدیریت کسب‌وکار، دوره چهاردهم، شماره 54، 225-244.

·        نقی پور، عباس و عالی پور، حسن (1401). رویارویی خصوصی‌سازی با فساد در اقتصاد ایران؛ ارزیابی کارآمدی نظارت پیشگیرانه. دانشنامه حقوق اقتصادی، دوره بیست و نهم، شماره 21، 231-267.

·        یعقوبی، محمد، سیفی، وحید و صادقی، مهدی (1400). راهبرد اساسی خصوصی‌سازی در ایران. مجله راهبرد اقتصادی، دوره دهم، شماره 37، 215-250.

 

·        Ballesteros, B.C. & Miguel , N.P. (2018). The Socioeconomic Consequences of Privatization: An Empirical Analysis for Europe. Social Indicators Research, 139, 163–183.

·        Brogaard, L. & Peterson, O. (2021). Privatization of Public Services: A Systematic Review of Quality Differences between Public and Private Daycare Providers. International Journal of Public Administration, 45(10), 794-806. 

·        Estrin, S. & Pelletier, A. (2019). Privatization in Developing Countries: What Are the Lessons of Recent Experience?. The World Bank Research Observer, 33(1), 65–102.

·        Gakhar, D.V. & Phukon, A. (2018). From welfare to wealth creation: A review of the literature on privatization of state-owned enterprises. International Journal of Public Sector Management, 31(2), 265-286.

·        Huang, K. & Zhu, Y. (2022). China’s secondary privatization and corporate investment efficiency. Research in International Business and Finance, 61, 101651.

·        Kang, J. & Huang, D. (2023). Examining the Effect of Privatization on Renewable Energy Consumption in the Digital Economy under Economic Patriotism: A Nonlinear Perspective. Sustainability, 15, 5864.

·        Kim, K. & Panchanatham, N. (2021). Reform and Privatization of State-Owned Enterprises in India. Reforming State-Owned Enterprises in Asia, ADB Institute Series on Development Economics. Springer, Singapore. 157–168.

·        Nasirzadeh, H., Tahmasbi, H. A. & Khalili, H A. (2021). Investment analysis in privatization of National Iranian Drilling Company using systems dynamics and BWM technique. Energy Policy, 148, 111963.

·        Pan, X., Cheng, W., Gao, Y. (2022). The impact of privatization of state-owned enterprises on innovation in China: A tale of privatization degree.

·        Phukon, A. & Gakhar, D.V. (2022).Perils of public sector enterprises in India: is privatization of central public sector enterprises a sustainable strategy?. PSU Research Review, 6(1), 59-73.

·        Radic, M., Ravasi, D. & Munir, K. (2022). Privatization: Implications of a Shift from State to Private Ownership. https://doi.org/10.1177/0149206320988356.

·        Ramirez, M. & Lewis. P. (2018). Beliefs About Corporate America and the Structure of Opinions Toward Privatization. Political Behavior, 40, 1011–1034.

·        Sato, S. & Matsumura, T. (2019). Dynamic Privatization Policy. The Manchester school, 87(1), 73-59.

·        Teles, A. C., & Dias, M. O. (2023). Does The Privatization Worth It? Factors Influencing the Quality of the Brazilian Privatization. British Journal of Multidisciplinary and Advanced Studies, 4(1), 51–71.

·        Tomikawa, T. & Goto, M. (2022). Efficiency assessment of Japanese National Railways before and after privatization and divestiture using data envelopment analysis. Transport Policy, 118, 44-55.

·        Tuncer, A.M. (2022). Is Privatization Used Appropriately for Its Purpose? A Socioeconomic Point of View. Open Access Library Journal, 9(3), 1-9.

·        Uddin, M.S. & Ahmed, Z. (2021). Privatization policy, entrepreneurship, and economic development: the dynamics in Bangladesh economy. Journal of Global Entrepreneurship Research, https://doi.org/10.1007/s40497-021-00288-9.

·        Zeng, H. Chen, X., Xiao, X., & Zhou, Z. (2017). Institutional pressures, sustainable supply chain management, and circular economy capability: Empirical evidence from Chinese eco-industrial park firms. Journal of cleaner production, 155(1), 54-65.

·        Zhou, W., Huang, W., Hsu, V. & Guo, P. (2022). On the Benefit of Privatization in a Mixed Duopoly Service System. Management science, https://doi.org/10.1287/mnsc.2022.4424.

دوره 28، شماره 111
پاییز 1402
صفحه 3-23

  • تاریخ دریافت 22 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 28 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 31 اردیبهشت 1402